ЯКІМ ПАВІНЕН БЫЦЬ УЗРОВЕНЬ МАЎЛЕНЧАЙ КУЛЬТУРЫ



Народная мудрасць абвяшчае: загавары, каб я цябе убачыў... Так, мова — вялікае багацце, дадзенае нам для зносін. У нашы дні не толькі філолагі, філосафы, псіхолагі, педагогі, але і проста неабыякавыя людзі надзвычай занепакоены культурам маўлення.

Сярод нас шмат людзей, якія іранічна ці нават скептычна адносяцца не толькі да культуры маўлення, але і да культуры наогул. Яны нярэдка сцвярджаюць, што добраму спецыялісту зусім не абавязкова лічыцца з падобнымі дробязямі... Многія чамусьці забыліся, што менавіта ветлівасць і добразычлівасць — аснова культуры маўленчых паводзінаў. А няветлівасць — гэта вельмі сур'ёзная хвароба сучаснасці, якую неабходна кардынальна “лячыць”.

Напрыклад, у Японіі з ранняга дзяцінства дзяўчынку прывучаюць нават спаць з усмешкай, з прыемнай мімікай... Усмешка прызначана людзям, каб ім з вамі было добра, радасна і легка. Гэта жудасна, калі за дзесяць дзён табе ніхто не ўсміхнуўся і ты нікому не ўсміхнуўся. Душа робіцца каменнай.

Выкананне правіл культуры мовы павінна абапірацца на натуральнасць. Тактоўнасць, кіруемая пачуццямі і розумам, безумоўна, выяўляецца не толькі ва ўчынках, але і ў словах. Сучасныя педагогі ўжо сутыкнуліся з такой праблемай, як няўменне школьнікаў выказваць свае думкі поўнымі прапановамі. Пакаленне, што вырасла на sms і зносінах у сацыяльных сетках, грэбуюць чытаннем мастацкіх твораў. У многіх дзяцей своеасаблівая гаворка-пункцір.

Безумоўна, можна зразумець, што і рытм нашага паўсядзённага жыцця стаў вельмі хуткім. Многія лічаць неабавязковым звяртаць увагу на тое, як яны размаўляюць. Але ўсё ж хочацца нагадаць, што трэба імкнуцца весці гутарку ясна, спакойна, стрымана, не павышаючы голасу (асабліва з дзецьмі). За хуткай размовай цяжка сачыць, а ад вельмі павольнай размовы суразмоўца становіцца нецярплівым. Замежныя модныя словы і выразы можна ўжываць толькі ў тым выпадку, калі ведаеш правільнае іх значэнне і вымаўленне.

I ўсё ж такі сапраўднай культуры маўленчых паводзінаў ніякі падручнік не навучыць, хоць ёсць шмат вучэбна-метадычных дапаможнікаў, спецыяльных слоўнікаў, граматык. Але хто, прызнайцеся шчыра, сёння іх хоць бы зрэдку прагортвае? Большасць давярае сваёй інтуіцыі, якая не ва ўсіх ёсць. Арфаграфічны слоўнік павінен стаць адной з настольных кніг у вашай сям'і!

Нельга забываць, што наша паўсядзённае выкарыстанне мовы аб'ектыўна ўплывае на культуру. Нярэдка дастаткова аднаго слова або словазлучэння, каб скласці ўяўленне аб культурным узроўні чалавека. Правільнасці нашай мове перашкаджаюць уплыў дыялектаў, прастамоўі, жаргон. Шлях барацьбы з гэтым — павышэнне агульнай і моўнай культуры людзей, цікавасці да мовы.

Высокі ўзровень маўленчай культуры — неад'емная рыса культурная чалавека. Удасканальваць сваю мову неабходна на працягу ўсяго жыцця. Для гэтага трэба сачыць за сваёй мовай, каб не дапускаць памылак у вымаўленні, ва ўжыванні формаў слоў, у пабудове сказаў. Трэба пастаянна ўзбагачаць свой слоўнікавы запас, вучыцца адчуваць свайго суразмоўцу, умець адбіраць найбольш прыдатныя для кожнай сітуацыі словы і канструкцыі.

К. КАРНЯЛЮК

Источник: Дятловская районная газета "Перамога" и интернет-портал http://diatlovonews.by/