АЎТАСТОП: АД ЛАМАНОСАВА ДА ЗЭДЛІКА



Напэўна, кожнаму чалавеку ў сваім жыцці хоць аднойчы даводзілася галасаваць ля абочыны дарогі. Бо грамадскі транспарт, як вядома, ходзіць не ўсюды і толькі па раскладзе. А што калі спазніўся на рэйс, ці банальна не хапіла грошай на квіток? А ў кропку "Б" патрапіць трэба "ну, да зарэзу!". Тады і даводзіцца звяртацца да спадарожных аўтамабіляў з працягнутай рукой, чакаючы таго самага добрага кіроўцу, які падкіне да кропкі "Б". Але гэта такі больш побытавы аўтастоп.

Гісторыю ж яго можна пачаць адлічваць яшчэ з часоў гужавога транспарту.

Ад Ламаносава

Напэўна, першым "аўтаспыннікам" на Русі можна лічыць вялікага прыродазнаўцу Міхайлу Васільевіча Ламаносава. Прынамсі, байкі пра яго паход з вёскі Мяшанінскай Архангельскай губерні за тысячу кіламетраў да самай Масквы ў біяграфіі вялікага навукоўцы вельмі папулярныя. Па ўстояных стэрэатыпах прынята лічыць, што Ламаносаў пераадолеў увесь шлях да "белакаменнай" пешшу з дзвюма кнігамі за пазухай. Але якім бы дужым ні быў сын зямлі паморскай, у адзіночку ўзімку пераадолець такі шлях не атрымалася б. Таму і "спыніў" Міхайла Васільевіч рыбны абоз, які накіроўваўся ў Маскву з Халмагор. Разам і больш бяспечна, і хутчэй. За гадзіну абоз праходзіў прыкладна 8 кіламетраў, а рух пачынаўся да першай зоркі. Калі дарога была замецена, яе расчышчалі ўласнымі сіламі. Рухаўся абоз і ў цёмны час сутак, а наперадзе яму шлях асвятляў факельшчык. Магчыма, нейкія з гэтых функцый выконваў і Ламаносаў, таму што супрацоўніцтва таго, хто падвозіць, і "аўтаспынніка" павінна быць узаемавыгадным.

Праз бітнікаў і хіпі

Сапраўдную папулярнасць аўтастоп заваяваў, калі аўтамабіль стаў масавым і даступным сродкам руху. Як стаў, так адразу ж і з'явілася куча ахвотнікаў пракаціцца на ім бясплатна. Найбольшы маштаб руху аўтастопу надалі амерыканскія бітнікі і хіпі. У іх бракавала грошай не тое, што на ўласнае аўто, а нават на пражытак. Вельмі ж антыбуржуазнымі былі прадстаўнікі гэтых субкультур. Але было ў іх вялікае пякучае жаданне актыўнага адпачынку і вандравання. Паступова традыцыі аўтастопу з Новага свету перакачавалі ў Еўропу. У часы Другой сусветнай вайны нават з'явілася такая прымаўка: "Не падабраў спадарожніка -- падвёз фюрара".

Праз рускі "аўтастоп"

Папулярным аўтастоп стаў і ў СССР. Грэх было не пракаціцца па бязмежных тэрыторыях краіны ад мора да мора. Бо ні віз, ні замежпашпартоў гэта не патрабавала. Закінуў заплечнік з усім неабходным за спіну, злавіў спадарожку і махнуў да Байкала.

У 1978 годзе нават было заснавана першае аб'яднанне аматараў такога выгляду вандровак -- ПЛАС (Пецярбургская ліга аўтастопу). На пачатку 90-ых яе ўдзельнікам удалося здзейсніць кругасветную экспедыцыю "Аўтакалумб" праз 25 краін Еўразіі, а таксама Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, не звяртаючыся пры гэтым да дапамогі рэйсавага транспарту.

Да беларускага зэдліка

А летась да самай паўднёвай кропкі чылійскага архіпелага Вогненная Зямля -- мыса Горн аўтастопам дабраўся і звычайны беларускі зэдлік са звычайнай беларускай кватэры. Яго пранеслі на адлегласці 30 тысяч кіламетраў праз 14 краін Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі двое беларусаў і ўсталявалі на беразе мяжы паміж Ціхім і Атлантычным акіянамі. Вось і ў такія незвычайныя формы можа выліцца так добра знаёмы нам аўтастоп.

В. АЛЯХНОВІЧ

Источник: Дятловская районная газета "Перамога" и интернет-портал http://diatlovonews.by/