Начныя госці




НЯВЫДУМАНАЯ ГІСТОРЫЯ

Халодны вецер не сціхаў ужо другія суткі. З наступленнем ночы ён, здавалася, памацнеў яшчэ больш. Тоненька дзінькала ў акне незакітаваная шыба. "Каб жа хата стаяла ў вёсцы, то, можа, не так дзьмула б з усіх бакоў, а то, вядома, наводшыбе: усім вятрам адкрытая", — падумала Марыя Пракопчык.

Старая запаліла святло і паглядзела на ходзікі: без чвэрці дванаццаць, а яна яшчэ і вокам не звяла. Зноў лягла ў пасцель і акунулася ў вір невясёлых старэчых думак: што будзе, як заняможа зусім? Ні дзяцей, нікога на ўсім белым свеце. Мінулай вясной памерла адзіная сястра, а пляменнік за крадзеж у турме сядзіць. На яго дапамогу надзеі ніякай…

Яна перавярнулася на другі бок, лацвей падклала руку пад галаву і зноў аддалася ўспамінам. "Каб жа не вайна праклятая, то і жыла б, як людзі. Акурат перад гэтай калатнечай замуж выйшла. Добры хлопец быў Антось, працавіты. Можа і дзетак прыжылі б і ўсё было б па-людску. А так без вестак прапаў Антось. І паперу такую атрымала, што без вестак. Нават не ведаю, дзе магіла…"

Раптам пад акном пачуліся крокі, і вецер данёс нейкую гамонку. Галасы былі мужчынскія. А потым у акно нехта асцярожна пастукаў. "Рабаўнікі прыйшлі, няйначай, — ажно пахаладзела ўсё ў сярэдзіне. — Гэта ж во ў мінулым месяцы ў суседніх Варчанятах ноччу старога забілі і ўсе грошы выграблі…"

Стук паўтарыўся. Баба Марыя, не памятаючы сябе ад страху, спусціла ногі долу і па халоднай падлозе пратэпала да акна:

— Хто там? — спытала непаслухмянымі вуснамі.

— Адчыніце, калі ласка, мы не зробім вам нічога кепскага, — пачуўся за акном прыемны мужчынскі голас. — У бяду трапілі: машына сапсавалася. Ехаць далей нельга, а ехаць трэба.

— То што я магу зрабіць? — не зразумела Марыя.

Мы загонім машыну на падворак, уключым пераноску і будзем шукаць няспраўнасць. У вас жа ёсць разетка?

— Ёсць, а як жа, — ужо асмялела Марыя. Яна ўключыла святло і адамкнула хату. Парог нясмела пераступілі два мужчыны. Адзін з іх маўчаў, а другі, малодшы, гаварыў па-руску з невялікім акцэнтам.

Яна ўключыла пераноску і, прыгнаўшы на падворак машыну, пачалі нешта корпацца ў маторы.

— Здалёк едзеце? — накінуўшы на плечы ватоўку, выйшла на ганак Марыя.

— З Германіі мы. У мяне свой бізнес у Беларусі і раненька павінен быць на месцы. А гэта мой кампаньён, — кіўнуў ён на таварыша. — Ні па-руску, ні па-беларуску нічога не разумее.

— То вы ж, пэўна, і есці хочаце, намерзліся на такім ветры, — паспачувала гаспадыня.

— Есці не вельмі, а вось ад чаю гарачага не адмовімся, — сказаў малодшы. — Дарэчы, мяне завуць Эрых, а яго Гельмут. А вас як?

— А мяне баба Марыя.

Паломка ў машыне, відаць, была нязначная, і пры святле лямпачкі мужчыны хутка з ёй справіліся. Радасныя, сабралі свае інструменты, скруцілі праводку і ад душы падзякавалі бабе Марыі.

— Ідзіце ж у хату чаю папіце ды перакусіце чаго-небудзь. Я тут на стол сабрала. Чым багатая, як кажуць.

Мужчыны памылі рукі, прыселі да стала, дзе стаялі кубкі з гарачым чаем, было нарэзана сала, магазінны сыр, свежыя памідоры.

— Ведаеце, баба Марыя, мы ўсю вашу вёску праехалі, у многія хаты прасіліся, але ніхто не адчыніў. Хіба няма ў ёй жыхароў? — прысёрбваючы чай, спытаў Эрых.

— Чаму, мае ж вы хлопчыкі, ёсць яшчэ ў нас людзі. Праўда, не так шмат, як раней, але вёска поўнасцю не вымерла. Не адчыняюць дзверы вяскоўцы таму, што баяцца. Вельмі ж у нас бандытаў развялося. Рабуюць нямоглых старых нават днём, ужо не кажучы пра ноч. Вымагаюць апошнія грошы, што прыхавалі на пахаванне, а потым забіваюць. Вось і баімся ўсяго на свеце. Родныя хаты сталі страшныя. Во да чаго дажыліся, мае ж вы дзеткі…

— А вы адна жывяце?

— Адна. Некалі мой маладзенькі муж пайшоў на вайну ды і загінуў. Без вестак прапаў, напісалі. Адна і звекавала.

Маладыя людзі падсілкаваліся і ўжо ўсталі з-за стала, як раптам Эрых нібы спатыкнуўся, нібы хто яго ў плечы піхнуў. Ён утаропіўся вачамі ў фотакартачку на сцяне і не мог адарваць погляду.

— Хто гэта? — спытаў ледзь чутна, але з такім здзіўленнем, нібы ўбачыў здань.

— Мой муж, што на вайне загінуў, — нічога не разумеючы, патлумачыла баба Марыя.

— Гэта ж мой родны дзед! У нас ёсць акурат такая фотакартачка…

— Не можа быць, дзіцятка… — як не сваімі вуснамі вымавіла Марыя. — Ён жа прапаў. І папера была, што прапаў…

— Выходзіць, не прапаў… Я ведаю, што ён родам з Беларусі. Пасля вайны ажаніўся з маёй бабуляй. У іх нарадзілася адзіная дачка — мая мама…

Марыя пахіснулася на слабых нагах і, каб Эрых не падтрымаў, не пасадзіў на табурэтку, то, пэўна, упала б. Яна не магла выказаць словамі тых пачуццяў, якія ахінулі яе ў гэтыя хвіліны. Крыўда і боль перапляліся ў тугую вяроўку і моцна сціснулі сэрца. Не прапаў… Не прапаў… А яна столькі слёз выплакала па ім, так шкадавала, што нават на магілку схадзіць не можа, бо не ведае, дзе склаў свае косці. Замуж не пайшла, хоць і можна было. Усё чакала, усё на нешта спадзявалася…

Эрых набраў з вядра, што вісела на кручку ля дзвярэй, кубак вады і паднёс да Марыіных засмяглых вуснаў, але яна адвяла яго руку:

— Не паможа, сынок. Душа гарыць… Я ж яго так чакала, так чакала…

Эрых узяў другую табурэтку і сеў побач з Марыяй. Сваёй маладой загарэлай рукой гладзіў яе спрацаваныя рукі і ўсё паўтараў:

— Даруйце яму, баба Марыя… Даруйце… Ён памёр гэтым летам. А я вас не пакіну. Буду прыязджаць, бо часта бываю ў Беларусі, буду дапамагаць. Напачатку пакіну вам крыху грошай. Праўда, яны не беларускія — еўра, але ў бліжэйшым горадзе ці самі памяняеце, ці папросіце каго. І вельмі прашу: даруйце. Нізкі паклон за спагаду і дапамогу.

Ён пацалаваў абедзве Марыіны рукі і ўслед за таварышам выйшаў за парог. Горбачку купюраў, што ляжалі на стале, нават не зачапіла, бо ўсё роўна нічога ў іх не разумела.

Заўтра раніцай, як і заўсёды, па раскладзе прыйшла сацыяльны работнік Надзька Вятрыцкая. Перш чым што ўбачыла грошы.

— Адкуль у цябе столькі еўра, баба? — у Надзькі ажно вочы палезлі на лоб.

Хуценька пералічыла купюры.

— Тысяча! На халеру табе столькі? Гэта ж больш як тры мільёны! Банк абакрала ці што?

— Пазычыла, — нечакана сама для сябе зманіла баба Марыя. — Абмяняю ў горадзе на нашы ды паеду ў Мінск на аперацыю. Сама ж ведаеш, што хварэю ўжо не першы год. Ды што там… Раскажу табе праўду…

Але абмяняць еўра яна не паспела. І на аперацыю паехаць не паспела. Праз два дні бабу Марыю знайшлі мёртвай у сваёй хаце. Як напісалі ў міліцэйскім пратаколе, без прыкмет гвалтоўнай смерці. Проста сэрца не вытрымала такога стрэсу…

Леанарда ЮРГІЛЕВІЧ.

Источник: Дятловская районная газета "Перамога" и интернет-портал http://diatlovonews.by/