Гісторыя Дзятлаўшчыны

warning: Creating default object from empty value in /var/www/t-av/data/www/dyatlovo.info/modules/taxonomy/taxonomy.module on line 1390.


В поисках утраченного...

Более 300 лет назад, в середине января 1708 года, в местечко Дятлово приехал Петр I. Российский император написал здесь несколько писем. Одно из них было адресовано коронному гетману Адаму Сенявскому: «Мы, получив ведомость о походе неприятельском на сю сторону Вислы, намерены отсюда до кавалерии нашей поход воспринять к Гродне, для расположения войск наших к разрушению намерений неприятельских... Бога желая здравия, пребываем желаемо склонны. Петр из Дзенцол, января 19–го 1708».



Эстонские легионы СС униточжали евреев на Дятловщине

Эстонские фашисты принимали участие в массовых убийствах мирных граждан на Дятловщине и Новогрудчине.

Подтверждение тому выдержки из приговора Верховного суда Эстонской ССР от 11 марта 1961 г.

Из показаний нацистских преступников, "героев" эстонских карательных полицейских батальонов и 20-й дивизии СС:



Помнік над Шчарай

Адмяцеліла крывавая завіруха. У цяжкім змаганні савецкі народ атрымаў перамогу над гітлераўскай Германіяй, знішчыў ненавісны фашызм. Дваццаць гадоў мінула з тае пары, калі прагрымелі апошнія залпы. На твары зямлі разраўняліся маршчыны вайны.



Рэха вайны

Ці даводзілася вам калі назіраць, як лепіць гняздо ластаўка? Колькі старання, колькі настойлівасці ўкладвае яна ў сваю цяжкую працу! Урэшце гняздо гатова. Раптам свавольная дзіцячая рука бязлітасна разбурае земляны мяшочак. Птушка трывожыцца, крычыць, імкліва носіцца над сваім ворагам.



Цяжкія выпрабаванні

Івана Павачку немцы палічылі за партызана і разам з двума вяскоўцамі — Уладзімірам Стырнікам і Міхаілам Крупіцам — павезлі ў Дзятлава ў турму. Іх кінулі ў вялікі мураваны склеп, дзе яны павінны былі чакаць сваёй смерці.



Двойчы забітыя

Як ні стараліся гітлераўскія разбойнікі не пакінуць у жывых ніводнай душы, яны ўсё ж пралічыліся. Жыццё нельга знішчыць, яго не закапаеш у зямлю, не заб'еш кулямі, не спаліш у агні, яно неўміручае. Трынаццаць велікавольцаў засталіся ў жывых.

Параненых, скалечаных, але жывых. Праўда, большасць з іх пасля перанесеных пакут доўга не жылі, некаторыя загінулі ў другі раз.



Жывыя зайздросцяць мёртвым

А які ж лёс другой групы велікавольцаў?

Калі карнікі аддзялілі ад агульнай калоны 150 чалавек і павялі іх да Шчары, многія з надзеяй падумалі, што адна з гэтых калон — большая ці меншая — застанецца ў жывых. Яны не разумелі, навошта карнікам спатрэбілася раздвойваць калону. Аб лёсе 150 велікавольцаў у той момант ведаў, напэўна, толькі адзін Валерый Жылінскі.

У суправаджэнні тых жа дзевяці грузавікоў са зграяй карнікаў астатніх велікавольцаў прывялі ў Казённы лес, у той самы лес, куды яны збіраліся ўцякаць ад смерці. Хіба маглі вяскоўцы думаць, што замест ратунку яны тут знойдуць смерць. Фашысты затрымалі калону каля невялікага пагорка.



Чалавек не здаецца

Сям'я Івана Павачкі крочыла ў хвасце гэтай незвычайнай працэсіі. Вецер узмацніўся. Гнеўна шумелі кашлатыя сосны, размахваючы калючымі галінкамі. Здавалася, што дрэвы і тыя пратэстуюць супраць задуманага ворагам злачынства, калі б маглі — абаранілі б людзей ад смерці.



Расправа

3 поўначы дзьмуў сцюдзёны вецер. У небе цяжка сунуліся, напаўзаючы адна на другую, шэрыя хмары. Здавалася, што на змёрзлую зямлю вось-вось сыпне снег. Ад парывістага ветру непрыемна рыпелі аканіцы, неяк журботна шумелі кашлатыя сосны. Над царквой немаведама чаго надсадна крычалі вароны. Цёмнай сеткай яны ўзнімаліся ўгару, кружылі над вёскай і, штурхаючы адна другую, зноў усаджваліся на драўляны падгнілы крьіж царквы.



Трывожныя дні

У той жа дзень, калі немцы падышлі да Шчары і завязаўся бой, усе жыхары Вялікай Волі з дзецьмі, жывёлай, хатнім скарбам падаліся ў Грабскі лес.