Леанарда Юргілевіч



Ці не патоне Дзятлава ў «вогненнай вадзе»?


Ёсць у Дзятлаве плошча, якая носіць назву "Сямнаццатага верасня". Даўней назвалі, так яно і засталося, і перайменоўваць пакуль ніхто не збіраецца.

На гэтай, цэнтральнай, плошчы месцяцца ў кружок Дом быту, Дом гандлю, рэстаран "Ліпічанка" пад адным дахам з аднайменнай гасцініцай, прадуктовы магазін "Міраж" (от трапная назва! Ажно зайздрошчу таму, хто яе прыдумаў). Тут жа і раённая пошта, і Белтэлекам. Калі ісці далей па крузе, то на шляху будзе прадуктовы магазін "Ветэран", "Сельгаспрадукты" і іншыя невялікія будынкі рознага прызначэння. Усё больш гандлёвага і ўсё больш такіх, каб чалавек пасля "ўчарашняга" мог наталіць смагу ды і сёння не забыўся кульнуць чарку-другую. Без гэтага, панове, нельга. Без гэтага плошча не была б культурным цэнтрам нашага гарадка.



Старасць не радасць

Ты яшчэ жывая?!

На заснежанай аўтастанцыі ў Дзятлаве спыніўся аўтобус Навагрудак — Гродна. Дзьмуў вецер, круціла мяцеліца. Пасажыры, выйшаўшы з салона, паднімалі капюшоны куртак, затуляліся каўнярамі. Тыя, што збіраліся ехаць у Гродна, ужо з білетамі, хацелі хутчэй трапіць у цяпло і з нецярпеннем чакалі, калі выйдзе апошні пасажыр. Раптам на ўсю аўтастанцыю раздаўся зычны кабечы голас:



Яд

Тамара Кудзерава крычала так, што чуваць было нават на вуліцы, бо яе кватэра размяшчаецца на першым паверсе старой хрушчоўкі:
—Едзь, няўдаліца, едзь! Толькі ўнука рана ці позна я ў цябе забяру. Ты думаеш, цётцы сваёй патрэбна? У яе сям’я і свае клопаты. Ды ў вёсцы жыццё не мёд. Дзе там работу знойдзеш? Чым дзіця карміць будзеш? І дзе жыць?



Аўсяніха

З маладосці ўсе ў іхняй вёсцы Валовічы называлі яе Аўсяніхай, а не Ірэнай, з таго самага часу, як прыняла ў прымы Кастуся Аўсяніка з суседняга раёна. Хлопец не ўдаўся прыгажосцю і ростам, затое працавіты быў, якіх мала, і вельмі лагодны па характары. Спачатку жылі з Ірэнінымі бацькамі, а потым Кастусь сваю хату пабудаваў. Можна сказаць, адзін, толькі дах памагалі ладзіць вяскоўцы, якіх наняў за добрую плату. Маглі б, канешне, са старымі і далей жыць, бо ў іх нікога не было, акрамя Ірэны, але Кастусь не захацеў усё жыццё быць прымаком.



Вяртанне

Маленькая Зіна стаяла ля мамінай труны і вочкамі, поўнымі слёз, глядзела на нежывы родны твар. Яна, хоць і хадзіла ўсяго ў другі клас, добра разумела, што страціла самага дарагога чалавека. А тры брацікі, якія былі малодшыя за яе, не разумелі нічога. Ды і дзе ім зразумець, калі меншаму было ўсяго адзін годзік і адзін месяц. Мала старэйшыя і два другія. У роднай вёсцы Малыя Краглі, што на Дзятлаўшчыне, іх шкадавалі ўсе, дапамагалі як маглі. Але асноўны цяжар зваліўся на тату, а найбольш — на бабу Любу. Прынамсі, яна і выгадавала сірот.



Не ўсе сляды завея замятае

У вёску да бацькоў Ванда Кулініч выбралася толькі ў суботу пасля полудня. У пятніцу, пакуль прыйшла з работы, ужо сцямнела і ўстаялася, бо снежаньскі дзень кароткі, як вераб’ёва дзюбка. Ды і дома такую-сякую работу трэба было зрабіць: і памыць, і прыбра­­­ць, і ў магазін схадзіць.



Лейтэнант Пушкоў

У маленькім гарадку Свіслач некалі была школа-інтэрнат. Я прыехала туды вучыцца ў дзесяты клас. Прыгожы такі гарадок: чысты, утульны. У самым цэнтры яго быў скверык, а ў ім — брацкая магіла. Там знайшлі свой вечны спачын воіны і партызаны, якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, вызваляючы гэтую мясцовасць. Не ведаю чаму, але мяне цягнула ў гэтае святое месца: прыносіла кветкі, падмятала. Прыходзіла сюды і ўсякі раз, калі было цяжка на душы. Паплакаць. Нібыта людзі, якія ляжалі пад халоднай плітой, маглі пачуць мяне і пашкадаваць.



Калінка-Малінка мая...

Андрэй Валенскі стаяў ля пад’езда свайго шматпавярховага дома і спрабаваў пальцам правай рукі набраць код уласнай кватэры. Ён час ад часу хістаўся, нібыта ад моцнага ветру, і таму з наборам нічога не выходзіла.



Бабулька на цвінтары

Хмурны лістападаўскі дзень наступаў паволі. Была нядзеля. Па вуліцы невялікага гарадка, дзе стаяла хата адзінокай Веры Мажонак, вецер нёс пажухлае апалае лісце, відаць выграбшы яго недзе з-пад плоту, бо на дрэвах даўно было пуста. Накрапваў дождж.



Мера сэрца

Маленькі хлопчык Веслаў Дамброўскі не прапускаў ніводнай імшы ў касцёле. Ды, прынамсі, у іхнім Рэмбэртуве — прыгарадзе Варшавы — так рабілі ўсе: і дарослыя, і дзеці. Але ён не проста маліўся і слухаў пропаведзі святара.